Kolka żółciowa

Kolka żółciowa to jeden z charakterystycznych objawów kamicy żółciowej. Między napadami bólów kolkowych chory najczęściej nie ma żadnych dolegliwości lub niewielkie pobolewania brzucha. Atak kolki żółciowej pojawia się nagle, zazwyczaj w nocy lub nad ranem. Napad kolki charakteryzuje się bardzo silnym bólem w okolicy prawego łuku żebrowego lub powyżej pępka. Ból może promieniować do tyłu lub pod prawą łopatkę. Kolce żółciowej często towarzyszą nudności i wymioty oraz uczucie wzdęcia brzucha. Chory bardzo cierpi i jest niespokojny.

Kamica żółciowa

Kamica żółciowa to jedna z najczęściej występujących chorób jamy brzusznej. Polega na tworzeniu się w pęcherzyku żółciowym lub rzadziej w drogach żółciowych złogów, nazywanych kamieniami. Kamica żółciowa częściej występuje u kobiet niż u mężczyzn. Jej występowaniu sprzyja: otyłość, średni i starszy wiek, czynniki hormonalne (np. przebyte ciąże), zaburzenia metaboliczne (np. cukrzyca), przewlekłe choroby przewodu pokarmowego, resekcja żołądka lub jelita, leki (np. tabletki antykoncepcyjne). Kamienie żółciowe tworzą się przeważnie w pęcherzyku żółciowym. Duże znaczenie w powstawaniu złogów ma zagęszczenie i zastój żółci pęcherzykowej, który prowadzi do wytrącania się z żółci cholesterolu i bilirubiny. Kamienie żółciowe zbudowane są w różnych proporcjach z: cholesterolu, barwników żółciowych, białek i nieorganicznych jonów.

Kamienie w pęcherzyku żółciowym mogą podrażniać błonę śluzową pęcherzyka, wywołując jej odczyn zapalny, który skutkuje wydzielaniem wapnia odkładającego się w kamieniach. Kamienie żółciowe mogą wywoływać silne bóle kolkowe. Nawet zmiana pozycji przez chorego nie łagodzi bólu. Napad kolki żółciowej z reguły występuje kilka godzin po spożyciu tłustych i ciężkostrawnych pokarmów, takich jak np. smażone mięso, jaja sadzone, śmietana, czekolada. Atak kolki wynika z rozciągania się ściany pęcherzyka żółciowego z powodu zastoju żółci. Czasami kolka żółciowa spowodowana jest dużym wysiłkiem fizycznym, wstrząsami ciała lub silnymi emocjami. Zastój żółci wywołany jest najczęściej przez zaklinowanie się szyjki pęcherzyka lub przewodu pęcherzykowego kamieniem.

Powikłania kolki żółciowej

Ból, który towarzyszy napadowi kolki, ustępuje zwykle po przesunięciu się kamienia w pęcherzyku żółciowym. Czasami jednak dochodzić może do przedłużania się bólu, ponieważ kamień zaklinowuje szyjkę pęcherzyka. W pęcherzyku żółciowym narasta wówczas zastój żółci. Zastoinowa, coraz bardziej zagęszczona żółć drażni błonę śluzową pęcherzyka i wywołuje w końcu ostre zapalenie pęcherzyka żółciowego. Objawami zapalenia woreczka żółciowego są: gorączka do 39ºC, stały ból brzucha, ból występujący przy ucisku w okolicy prawego podżebrza, wzrost leukocytów we krwi, czasami zażółcenie powłok ciała. Jeśli kamień nie przesunie się, mogą rozwinąć się dalsze powikłania zapalenia pęcherzyka, takie jak: wodniak pęcherzyka żółciowego, ropniak pęcherzyka żółciowego, przebicie pęcherzyka żółciowego, zapalenie otrzewnej. Takie powikłania wymagają szybkiej interwencji chirurga.

Postępowanie w napadzie kolki żółciowej

Jeśli występuje napad kolki żółciowej, do chorego należy wezwać pogotowie ratunkowe. Leczenie kolki polega na pozajelitowym podawaniu leków rozkurczowych i przeciwbólowych. W łagodzeniu bólu przy niepowikłanym napadzie kolki żółciowej pomaga ogrzanie okolicy prawego podżebrza, np. ciepłym termoforem lub poduszką elektryczną. Warto też na kilkanaście godzin powstrzymać się od jedzenia i ograniczyć się wyłącznie do picia płynów. Po ustąpieniu bólu kolkowego należy podawać łagodne leki rozkurczowe w tabletkach lub w czopkach doodbytniczych przez okres co najmniej dwóch tygodni. Między napadami kolki żółciowej ważne jest stosowanie lekkostrawnej diety i unikanie alkoholu. Warto też przyjmować leki pobudzające wytwarzanie i usuwanie żółci – dostępne w aptece bez recepty. Leki te zwalczają zastoje żółci i oczyszczają drogi żółciowe.

Objawowa kamica żółciowa, która skutkuje wieloma dolegliwościami, m.in. silnymi napadami kolki, powinna być leczona chirurgicznie. Bezwzględnymi wskazaniami do operacji są: ostre zapalenie pęcherzyka żółciowego, kamica przewodowa, zapalenie otrzewnej, wodniak i ropniak pęcherzyka żółciowego. Klasyczna operacja polega na usunięciu pęcherzyka żółciowego przez cięcie skórne wykonane pod prawym łukiem żebrowym. Zabieg można wykonać również metodą laparoskopową, która skraca okres rekonwalescencji pacjenta i daje lepsze niż tradycyjna operacja efekty kosmetyczne. Niektórzy pacjenci walczą z kamicą żółciową poprzez rozpuszczanie złogów w pęcherzyku żółciowym za pomocą doustnych leków zawierających kwas ursodeoksycholowy, który obniża wysycenie żółci cholesterolem.